تصوف به زبان امروز

گشت و گذاری در ذهن و زبان درویشان

تصوف به زبان امروز

گشت و گذاری در ذهن و زبان درویشان

عناوین یادداشت‌ها

  • فراخوان همکاری دوشنبه 17 آذر 1404 16:23
    ما را به دوستان و علاقه‌مندان معرفی کنید به ما پیشنهاد و ایده بدهید و انتقاد کنید شما هم نوشته‌هایتان را اینجا منتشر کنید https://sufismtoday.blogsky.com
  • شیخ ابو الحسن شاذلی و آرزوی جهاد دوشنبه 3 شهریور 1404 10:15
    در مطلب قبل نوشتیم که علیرغم پندار بسیاری از مردم، صوفیان همواره از کنش‌های اجتماعی کناره نمی‌‌گیرند و حتی ممکن است، چنان که در داستان شیخ نجم الدین کبری دیدیم، در جنگها نیز مشارکت کنند. اما صوفیان جنگ خود را خود انتخاب می‌‌‌کنند و این انتخاب برای همۀ آنها لزوما یکسان نیست. به هر روی، صوفیان، چنانکه شیوۀ عمومی ایشان...
  • اعترافات یک صوفی ـ ۹ دوشنبه 3 شهریور 1404 10:11
    یکی از جدی‌ترین مشکلات بخشی از مردم با طریقت‌ها نحوه رفتار صوفیان با پیرانشان است. ادب و آداب صوفیان نسبت به پیر برای پرسشگران یادآور رفتار اقوام عقب‌مانده با پادشاهان است. به گمان ایشان، احترام درویشان به پیرشان خارج از اندازه و غیرعقلانی است. آنها این را که دیگران دست و پای کسانی را ببوسند، خودشان را به پای او...
  • صد و یک پرسش 8 سه‌شنبه 17 تیر 1404 21:58
    اولین صوفیان چه کسانی بودند ؟ پاسخ به این سؤال چندان آسان نیست و جا دارد قبل از آن بپرسیم آیا منظور از صوفیان کسانی هستند که خود را صوفی معرفی می‌کردند یا کسانی که دیگران و آیندگان آنها را صوفی نامیده‌اند. به هر حال، نظریات متنوعی در باب نخستین صوفیان تاریخ ارائه شده است. با توجه به اسناد و شواهد اندکی که در دست...
  • دفتر صوفی 4 سه‌شنبه 17 تیر 1404 21:57
    شرح شهادت شیخ نجم الدین کبری بر دست مغول نوشتۀ مولانا عبد الرحمن جامی (م. 898 ق) توضیح: شیخ نجم­‌الدین احمد بن عمر خیوَقی، مشهور به نجم‌­الدین کُبری، از مؤثرترین و پرآوازه­‌ترین آموزگاران تصوف در نیمۀ آخر قرن ششم هجری بود. بیشتر در خوارزم می‌­زیست اما حوزۀ نفوذش تا خراسان نیز می‌­رسید. ناحیۀ خوارزم قدیم اکنون میان...
  • اعترافات یک صوفی ـ ۸ سه‌شنبه 17 تیر 1404 21:40
    یکی دیگر از سؤالات پرتکراری که دوستان و نزدیکان از من داشته‌اند، این بوده که آیا به دیگران توصیه می‌کنی که درویش شوند؟ آیا دوست داری فرزندان و عزیزانت هم پا به تصوف بگذارند؟ آیا دوست داری همه را به تصوف و به خانقاه خودتان جذب کنی و جمعیت صوفیان را بالاتر ببری و بسیاری سؤالات دیگر از این دست. گرچه بیشتر پرسش‌کنندگان...
  • جلوه‌ای از گستردگی گردشگری تصوف سه‌شنبه 17 تیر 1404 21:39
    وقتی از گردشگری تصوف و قابلیت‌ها و زمینه‌های آن صحبت می‌شود، شاید کسانی گمان برند که در این زمینه بزرگنمایی شده است. اما این‌طور نیست و برای تشریح بهتر این موضوع به بررسی تنوع و تکثر اماکن منتسب به صوفیان در استان خودمان می‌پردازیم تا مشتی نمونه‌ خروار باشد. استان اصفهان، یکی از استان‌های مهم، پرجمعیت و تاریخی ایران...
  • اعترافات یک صوفی ـ ۷ پنج‌شنبه 8 خرداد 1404 18:28
    یکی از پرسش‌های پرتکرار آشنایان از من این است که «آیا هیچ‌گاه درباره تصوف و پیرت دچار شک و تردید نشده‌ای؟» معمولاً در قصّه‌های صوفیان از ایمان راسخ و خلل‌ناپذیر آن­ها به راه خود و به پیرشان سخن رفته است. از آن سو، دیگران باورها و تعالیم صوفیانه‌ها را آکنده از مفاهیم و گزاره‌هایی می‌بینند که باور قطعی به آنها آسان نیست...
  • حکمت صوفی 4 پنج‌شنبه 8 خرداد 1404 18:25
    سخت­کوشی تو در تحصیل آنچه برایت ضمانت شده و کوتاهیت در انجام آنچه از تو مطالبه شده، نشانی است از بی­فروغی بصیرتت. (ابن عطاء الله اسکندری – م. 709 هـ. ق.) چیزی که برای بنده تضمین شده، همانا روزی اوست که قوام وجود او در دنیا از آن حاصل می­شود: خداوند آن را بر عهده گرفته است و بندگان را از آن فارغ کرده و از ایشان کوشش و...
  • صوفیان در یک سفرنامه پنج‌شنبه 8 خرداد 1404 18:22
    به دنبال مطالب مربوط به گردشگری تصوف، یکی از عزیزان صفحاتی از سفرنامه برادران امیدوار را که به دیدار ایشان با جمعی از صوفیان مربوط می‌شود، برایمان فرستاده است. برادران امیدوار دو جهانگرد ایرانی بودند که گزارش سفرهای خود به پنج قاره در دهه‌های سی و چهل را در قالب کتاب و فیلم منتشر کرده‌اند. گزیده­ای از صفحاتی را که...
  • صد و یک پرسش - 6، پاسخ دوم چهارشنبه 10 اردیبهشت 1404 14:24
    در حرف‌های صوفیان بارها درباره عرفان نظری شنیده‌ایم. منظور از عرفان نظری چیست؟ برخی صاحب ‌ نظران از دو مقولۀ «عرفان نظری» و «عرفان عملی» سخن گفته ‌ اند، اما آن-ها در تعریف این دو اصطلاح از معیارهای یکسانی استفاده نکرده ‌ اند و همین موجب سردرگمی جویندگان می ‌ شود. این دوگانه در ادوار اولیۀ تصوف کمتر مطرح می ‌ شد و...
  • اعترافات یک صوفی - ۶ چهارشنبه 10 اردیبهشت 1404 14:13
    یکی از موضوعاتی که افراد مختلف به زبان‌ها و بیان‌های گوناگونی از من می‌پرسند این بوده است که با توجه به حضور طولانی و ارتباط نزدیکی که با صوفیان داشته‌ام آنها را چگونه ارزیابی می‌کنم. برای این دوستانم مهم است که بدانند آیا ادعاهای صوفیان درباره خودشان و درباره تأثیر سیر و سلوک در انسان‌سازی و کمال بشری و رفع ضعف و...
  • صد و یک پرسش - 6 چهارشنبه 10 اردیبهشت 1404 14:12
    در حرف‌های صوفیان بارها درباره عرفان نظری شنیده‌ایم. منظور شما از عرفان نظری چیست؟ علم عرفان را به دو بخش عرفان نظری و عرفان عملی تقسیم کرده‌اند. معمولا همه منظومه‌ها و کتاب‌ها و خطبه‌های صوفیانه را در بخش عرفان نظری قرار می‌دهند. در عرفان نظری مسائل فلسفی و اعتقادی مطرح می‌شود. برخی از این متون درباره چیستی و چگونگی...
  • ضرورت راهنمای گردشگری تصوف چهارشنبه 10 اردیبهشت 1404 14:11
    پیشتر در این صفحه دربارۀ گردشگری تصوف و نسبت آن با گردشگری معنوی، گردشگری حلال و حتی گردشگری معنوی سکولار سخن گفته بودید . موضوعی که لازم می‌دانم درباره آن اشاره‌ای داشته باشم، ضرورت کتابی با موضوع راهنمای گردشگری تصوف و یا گردشگری معنوی در ایران و یا حتی در جهان است. گردشگری در شکل امروزین خود زمینه‌ها و پیش نیازهایی...
  • حکمت صوفی -3 یکشنبه 17 فروردین 1404 11:48
    خود را از تدبیر آسوده کن: از کارها، آنچه را دیگری برایت بر عهده گرفته است، تو خود بر عهده مگیر. (ابن عطاء الله اسکندری – م. 709 هـ. ق.) تدبیرِ آدمی برای امور دنیوی، از آن دست که در ادامه توصیف خواهد شد، نکوهیده است؛ زیرا خداوند خود آن امور را بر عهده گرفته و در تدبیرِ آن­ها است. در مقابل، خداوند از آدمی خواسته است که...
  • اعترافات یک صوفی 5 یکشنبه 17 فروردین 1404 11:47
    یکی دیگر از سؤالاتی که بارها از من پرسیده‌اند درباره دلیل و منطق باور محکم و سرسختم به پیرم است. دیگران، خواه مخالف سفت و سخت تصوف باشند و خواه مردمی معمولی و کنجکاو، معمولاً از میزان دلبستگی و باور درویشان به جایگاه ممتاز و خاص و برتر و بی‌رقیب پیرشان متعجب و یا حتی عصبی می‌شوند. آنها می‌پرسند به چه منطقی این همه...
  • صد و یک پرسش 5 یکشنبه 17 فروردین 1404 11:45
    آیا تصوف ارثی است؟ خیر. ورود به تصوف و صوفی شدن در اصل یک اقدام و اتفاق فردی است که باید با تصمیم و انتخاب هر کس صورت بگیرد. از مرحله و یا اتفاق پیوستن یک نفر به تصوف با نام‌هایی مثل بیعت، تشرف، جوز شکستن، سر سپردن، کمر بستن و ... یاد می‌کنند که چیزی شبیه یک قرارداد قلبی و اخلاقی میان فرد و پیر یا مرشدی که انتخاب کرده...
  • حکمت صوفی-2 سه‌شنبه 28 اسفند 1403 10:49
    میل به «تجرید»، آنگاه که خدا تو را به «اسباب» بر گماشته است، از کام­بارگیِ پنهان است؛ و میل به «اسباب»، آنگاه که خدا تو را به «تجرید» بر گماشته است، فرو افتادن از همّتِ بلند است. (ابن عطاء الله اسکندری – م. 709 هـ. ق.) توضیح: مراد از «اسباب» در اینجا، آن چیزی است که وسیلۀ رسیدن به هدفی در دنیا باشد. «تجرید» هم عبارت...
  • اصول دهگانۀ شیخ نجم الدین کبری سه‌شنبه 28 اسفند 1403 10:47
    آنچه پس از این مقدمه خواهید دید، گزارش آزادیست از یادداشتی که شیخ نجم‌الدین کبری، که گفته­اند در حملۀ مغول به خوارزم شهید شد، در اوایل سدۀ هفتم یا اواخر سدۀ ششم هجری، به زبان عربی نوشته است. او یکی از مهمترین صوفیان تاریخ است که همه شاخه‌های طرائق کبروی، ذهبی، نوربخشی و کمیلی نسب به او می‌رسانند. بر این یادداشت که در...
  • صد و یک پرسش- 4 سه‌شنبه 28 اسفند 1403 10:45
    کجا می‌شود صوفیان را دید؟ این پرسش جواب واحد و دم‌دستی ندارد. می‌گویند تقریباً هیچ کشوری در دنیا وجود ندارد که یک مسلمان هم در آن زندگی نکند. به همین ترتیب می‌توان احتمال داد هیچ کشوری هم وجود نداشته باشد که در آن نتوان یک صوفی یافت. با این حال طبیعتاً صوفیان را بیشتر باید در کشورهای اسلامی و یا کشورهایی که مهاجران...
  • ویژگی‌های خاص ایران در گردشگری معنوی سه‌شنبه 28 اسفند 1403 10:44
    وقتی از گردشگری تصوف به عنوان یکی از شاخه‌های گردشگری معنوی سخن می‌گوییم، نباید جایگاه ممتاز کشورمان در این زمینه را فراموش کنیم. در باب پیشینۀ گردشگری معنوی، باید یاد آوری کرد که ایران از چند قرن قبل یکی از مهم‌ترین مراکز زیارتی شیعیان دوازده امامی جهان به شمار می‌آمده است. علاوه بر مقبرۀ امام هشتم شیعیان، حضرت علی‌...
  • اعترافات یک صوفی ـ ۴ سه‌شنبه 28 اسفند 1403 10:41
    گفتم که دوستان مختلف هر از گاهی پرسش‌هایی مرتبط با تصوف از من می‌پرسند که برخی از این پرسش‌ها تکرار می‌شوند و من اینجا سعی می‌کنم با زبانی ساده و روشن به آنها پاسخ دهم. یکی از این پرسش‌های تکرارشونده که البته با تغییراتی در کلمات و جمله‌بندی، مدام از من پرسیده می‌شود، این است: «آیا واقعاً پیر شما خداست؟» و یا: «آیا تو...
  • فتح‌البابی درباره توریسم تصوف شنبه 11 اسفند 1403 18:39
    وقتی از تصوف و باورهای معنوی در جهان امروز سخن می‌گوییم یکی از مهمترین نمودهای عینی آن در زندگی مردم کشورهای مختلف، گردشگری تصوف است. این موضوع ابعاد فرهنگی و اقتصادی و تاریخی و اجتماعی گسترده‌ای دارد و گستره آن تنها محدود به صوفیان و علاقه‌مندان به تصوف نیست و میلیون‌ها انسان با تفکرات گوناگون را با خود همراه و درگیر...
  • صدویک پرسش ـ ۳ شنبه 11 اسفند 1403 18:34
    آیا صوفیان روزه می‌گیرند؟ این پرسش را می‌توان در دل پرسشی بزرگ‌تر قرار داد و پرسید آیا صوفیان عبادات واجب و دستورات و احکام شرعی مثل روزه را به جا می‌آورند یا نه؟ تنوع درویشان در طول تاریخ و عرض جغرافیا و طریقت‌های مختلف مانع از دست یافتن به یک پاسخ واحد و قطعی برای این پرسش می­شود، اما به گمانم قبل از هر توضیحی...
  • به مناسبت ماه مبارک رمضان - اشاره‌ای به جایگاه امساک و روزه در میان صوفیان شنبه 11 اسفند 1403 18:27
    امساک در غذا جایگاه ویژه­ای در فرهنگ و سنت­های تصوف دارد، روزه و شکل عام تر آن - یعنی گرسنگی و امساک در طعام - از رفتارهای مورد علاقه و احترام اکثر مکاتب تصوف است تا آنجا که از جنید نقل می­کنند که روزه نیمی از طریقت است. تصوف در اقبال به پرهیز از خوراک با بیشتر سنت­های معنوی جهان شریک است. بسیاری از سنت­هایی که کاستن...
  • اعترافات یک صوفی ـ ۳ شنبه 11 اسفند 1403 18:25
    همانطور که در دو مطلب قبل عرض کردم، در این نوشته‌ها می‌کوشم به آنچه دوستان و اطرافیانم بارها درباره درویشی از من پرسیده‌اند با زبانی ساده، صریح و برون‌گفتمانی پاسخ دهم. یکی دیگر از پرسش‌های پرتکرار دوستان عزیزم این بوده: «آیا پس از درویشی مسلمان‌تر شدی؟» بگذارید کمی توضیح بدهم تا پرسش و دغدغه دوستانم روشن‌تر شود. آنها...
  • دفتر صوفی-2 پنج‌شنبه 25 بهمن 1403 13:22
    مرید بدان بزرگ نگردد که پیران را بیند، چه بدان بزرگ گردد که پیران او را بینند. چون پیران دیدند که ما بزرگ نه بدان گشتیم که حق را درخواستیم، چه بدان بزرگ گشتیم که حق تعالی ما را خواست و به ما نظر کرد، با مریدان همین معاملت کردند. شاگردی را فایده این بُوَد که با مریدانِ خود آن کنی که مراد با تو کرده است. چون نظر کردند...
  • اعترافات یک صوفی ـ 2 پنج‌شنبه 25 بهمن 1403 13:18
    خیلی پیش آمده که دوستان و آشنایانی از من پرسیده‌اند که چه شد درویش شدی ‎ ؛ یا بهتر بازگو کنم می‌پرسند که چه شد به این فکر افتادی که درویش شوی و یا چه شد که تصمیم گرفتی بروی و یکی از درویش‌ها بشوی و این راه و رسم را انتخاب کنی. فکر می‌کنم دوستانی که این پرسش را مطرح می‌کنند‏، نمی‌خواهند که خاطره بشنوند یا از ماجرای...
  • صد و یک پرسش درباره تصوف- 2 پنج‌شنبه 25 بهمن 1403 13:16
    آیا صوفیان به جبر اعتقاد دارند؟ جبر و اختیار از قدیمی‌ترین پرسش‌های فلسفی انسان‌ها بوده است. آیا ما انسان‌ها خودمان زندگی خود را می‌سازیم و یا شخصیت و رفتار ما ناشی از عاملی بیرونی مثل وراثت، جامعه و یا تقدیر و سرنوشت است و یا هرآنچه که برای ما و دیگران اتفاق می‌افتد تنها خواست خدا بوده و پیش از تولد ما برای آن...
  • اعترافات یک صوفی-1 سه‌شنبه 25 دی 1403 16:28
    گاهی دوستانی با نهایت ادب و ملاحظه به نحوی که می‌کوشند مرا نرنجانند، سؤالاتی از این دست می‌پرسند که آیا از درویش بودنت راضی هستی؟ آیا حالا که پیر و جاافتاده شده‌ای تصمیمی را که در جوانی گرفتی، منطقی و معقول ارزیابی می‌کنی؟ آیا حالا پس از چند دهه درویشی فکر می‌کنی محسّنات و فواید این انتخاب برایت بیش از معایب و...