اعترافات یک صوفی ـ ۷

یکی از پرسش‌های پرتکرار آشنایان از من این است که «آیا هیچ‌گاه درباره تصوف و پیرت دچار شک و تردید نشده‌ای؟»

معمولاً در قصّه‌های صوفیان از ایمان راسخ و خلل‌ناپذیر آن­ها به راه خود و به پیرشان سخن رفته است. از آن سو، دیگران باورها و تعالیم صوفیانه‌ها را آکنده از مفاهیم و گزاره‌هایی می‌بینند که باور قطعی به آنها آسان نیست و معمولاً انسان‌ها در پذیرش آنها و همچنین در تداوم باور به آنها با تردیدهایی روبه‌رو می‌شوند. 

حکمت صوفی 4

سخت­کوشی تو در تحصیل آنچه برایت ضمانت شده و کوتاهیت در انجام آنچه از تو مطالبه شده، نشانی است از بی­فروغی بصیرتت. (ابن عطاء الله اسکندری – م. 709 هـ. ق.)

چیزی که برای بنده تضمین شده، همانا روزی اوست که قوام وجود او در دنیا از آن حاصل می­شود: خداوند آن را بر عهده گرفته است و بندگان را از آن فارغ کرده و از ایشان کوشش و اهتمام به آن را نطلبیده است.

چیزی که از بنده مطالبه شده، همانا اعمالی است از نوع طاعات و عبادات که به واسطۀ آن، بنده به خوشی آخرت و قرب خدا می­رسد. این که گفته می­شود این اعمال مورد مطالبه­اند، یعنی به کوشش بنده و رعایت شروط و اسباب و اوقات خاص خود موکول شده­اند. گرچه خداوند برای رساندن بنده به سعادت محتاج آن نیست که این اعمال به جا آورده شوند، اما روش خود را چنین قرار داده است. 

صوفیان در یک سفرنامه

به دنبال مطالب مربوط به گردشگری تصوف، یکی از عزیزان صفحاتی از سفرنامه برادران امیدوار را که به دیدار ایشان با جمعی از صوفیان مربوط می‌شود، برایمان فرستاده است. برادران امیدوار دو جهانگرد ایرانی بودند که گزارش سفرهای خود به پنج قاره در دهه‌های سی و چهل را در قالب کتاب و فیلم منتشر کرده‌اند.

گزیده­ای از صفحاتی را که برای ما فرستاده شده است، در ادامه خواهید خواند. روشن است که نویسنده طبق دیدگاه و اطلاعات خود به شرح ماجرا پرداخته و می‌توان به نقد آن پرداخت.